İzmir’de Kentsel Riskler: Kaçak Yapılar ve Deprem Yönetmelikleri
İzmir Ekonomi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Celalettin Kozanoğlu, İzmir’deki yapı stokunun çoğunun eski deprem yönetmeliklerine göre inşa edildiğine dikkat çekti. Özellikle 1975 yılı deprem yönetmeliği çerçevesinde yapılmış binaların oranı yüzde 52 seviyesine ulaştı. Bununla birlikte, 1998 yılında yürürlüğe giren yeni yönetmeliklere uygun yapılan yapıların oranı ise sadece yüzde 12. Kozanoğlu, İzmir’de toplamda yüzde 36 oranında kaçak yapı bulunduğunu vurgulayarak, bu yapıların kontrol altına alınmasının elzem olduğunu ifade etti. Eski binaların büyük oranda yaşlı bireyler tarafından yaşandığını hatırlatan Kozanoğlu, “Bu binalar artık 50 yaşını doldurmuş durumda ve çoğunluğu 80-85 yaşındaki kişilerin kullanımında” dedi.
Kentsel Dönüşümde Düşüş
Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında kentsel dönüşüm taleplerinin belirgin bir şekilde düştüğünü aktaran Prof. Dr. Kozanoğlu, bu durumu şöyle açıkladı: “Deprem korkusu nedeniyle insanlar başlangıçta yeni binalara geçme isteğini yüksek tutmuşken, zamanla ‘Doğduğum evde ölmek isterim’ düşüncesiyle dönüşümden uzaklaştılar. Son 1,5 yılda kentsel dönüşüm taleplerinde yüzde 60-70 oranında bir azalma gözlemlendi.”
İnsan Kaynaklı Hatalar ve Çözüm Önerileri
Deprem riskinin büyük ölçüde insan faktöründen kaynaklandığını belirten Kozanoğlu, hataları yapım öncesi, sırası ve sonrası olarak sınıflandırdı. Yapım öncesinde doğru imarın verilmesi gerektiğine ve zemin seçimlerinin büyük önem taşıdığına dikkat çeken Kozanoğlu, doğru malzeme ve uygulamaların yanı sıra doğru denetimin de gerek duyulduğunu kaydetti. Ayrıca, kullanıcı hatalarının binaların güvenliğini tehdit ettiğini vurguladı.
Kozanoğlu, kentsel dönüşüm projelerinin teşvik edilmesi gerektiğini ve halkın bu yönde bilinçlendirilmesinin önemini dile getirerek, “120 metrekarelik toplu mezarlarda oturmak yerine 90 metrekarelik güvenli konutlarda yaşamayı özendirmeliyiz” şeklinde konuştu. Binaların da araçlar gibi periyodik olarak denetlenmesi gerektiğini belirtti.
