İzmir’in Tarihi İncisi Yalı Camii: Yanlış Bilgiler ve Gerçekler
İzmir’in kalbi Konak Meydanı’nda, Saat Kulesi’nin yanı başında yer alan Yalı Camii, hem mimari estetiği hem de tarihiyle göz dolduruyor. Ancak, bu küçük ama göz alıcı yapı hakkında yaygın olan bilgilerin çoğu, araştırma eksiklikleri nedeniyle yanıltıcı ve eksik kalıyor.
Not: Bu içerik, Yaşar Ürük’ün “Bilmediğimiz İzmir” adlı eserinden yararlanarak hazırlanmıştır.
Yalı Camii’nin Yapım Tarihi ve Yaptıranı Kimdir?
Yalı Camii hakkında genellikle kabul edilen bilgi, kesin bir yapım tarihi belirlenemediği yönündedir. Bazı kaynaklar caminin 1755 yılında inşa edildiğini ileri sürerken, diğerleri 1774’te İzmir ayanı Katipzade Mehmed Paşa’nın eşi ya da kızı Ayşe Hanım tarafından yaptırıldığını belirtmektedir. Katipzade ailesinin yabancı bağlantıları nedeniyle, cami halk arasında “İngiliz Ayşe Camii” olarak da biliniyor.
Ancak, detaylı bir kaynak taraması yapıldığında bu bilgilerin büyük ölçüde yanlış veya eksik olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmalar, camiyi yaptırdığı iddia edilen Ayşe Hanım’ın Katipzade ailesiyle doğrudan bir ilişkisi bulunmadığını, aslında Osmanlı Derya Beylerinden Derviş Ağazâde Mehmed Paşa’nın kızı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bilgi, arşiv belgeleri ve araştırmacı Yasin Taş’ın çalışmalarıyla desteklenmektedir.
